W dniach 21–23 października 2026 r. odbyła się wizyta studyjna opiekunów izb regionalnych z województwa opolskiego. Uczestnicy odwiedzili wyjątkowe miejsca w województwach małopolskim i śląskim, poznając sposoby ochrony dziedzictwa kulturowego, prowadzenia placówek regionalnych oraz promowania lokalnych tradycji i produktów. Wyjazd był również okazją do wymiany doświadczeń, nawiązania nowych kontaktów i poszukiwania inspiracji do dalszej działalności na rzecz zachowania pamięci o historii i kulturze wsi.
Pierwszy dzień – tradycje Lachów Sądeckich i dawna Galicja
Pierwszym punktem programu było Muzeum Lachów Sądeckich w Podgrodziu, gdzie uczestnicy mogli poznać kulturę
i zwyczaje Lachów Sądeckich – grupy etnograficznej zamieszkującej okolice Nowego Sącza. Regionalne zbiory przybliżają tradycyjne życie mieszkańców, ich codzienne zajęcia, obrzędy oraz bogactwo lokalnej kultury ludowej. Wizyta pokazała, jak ważną rolę w zachowaniu dziedzictwa odgrywają gromadzenie pamiątek, dokumentowanie wspomnień i przekazywanie wiedzy kolejnym pokoleniom.
Następnie grupa odwiedziła Miasteczko Galicyjskie w Nowym Sączu – niezwykłą przestrzeń odtwarzającą małomiasteczkowy świat Galicji z przełomu XIX i XX wieku. Zabytkowe i stylizowane budynki, rynek oraz warsztaty rzemieślnicze pozwalają przyjrzeć się dawnemu życiu mieszkańców, ich pracy i codziennym zwyczajom.
To miejsce,w którym historia staje się bliska i zrozumiała, a tradycyjne rzemiosło i dawne zawody zyskują nowy wymiar dzięki atrakcyjnej formie prezentacji.
Pierwszy dzień zakończył spacer z przewodnikiem po Nowym Sączu, podczas którego uczestnicy poznawali historię miasta, jego zabytki i ślady przeszłości widoczne w miejskiej przestrzeni.
Drugi dzień – pamięć o ludziach i bogactwo kultury Beskidów
Drugiego dnia uczestnicy udali się do Łopusznej, gdzie odwiedzili Tischnerówkę – miejsce poświęcone ks. prof. Józefowi Tischnerowi, filozofowi, duszpasterzowi i jednemu z najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli kultury intelektualnej związanej z Podhalem. Ekspozycja przybliża jego życie, twórczość i związki z rodzinnym regionem. Wizyta była okazją do refleksji nad znaczeniem pamięci o wybitnych postaciach oraz nad sposobami opowiadania o ich dorobku w kontekście lokalnej historii i tożsamości.
Kolejnym przystankiem było Muzeum Regionalne „Na Grapie” w Jaworzynce, prezentujące dziedzictwo Trójwsi Beskidzkiej – Jaworzynki, Istebnej i Koniakowa. To miejsce pozwala odkrywać kulturę górali beskidzkich, tradycyjne wyposażenie wiejskich domów, dawne narzędzia i przedmioty codziennego użytku. Zgromadzone eksponaty opowiadają o życiu mieszkańców, ich pracy, zwyczajach i umiejętnościach, a zarazem przypominają, jak wiele wiedzy o przeszłości można zachować dzięki pasji i zaangażowaniu osób pielęgnujących regionalne tradycje.
Obie wizyty pokazały, że izby regionalne i lokalne placówki dziedzictwa mogą pełnić ważną funkcję edukacyjną, łącząc opowieść o przeszłości z doświadczeniami współczesnych odbiorców.
Trzeci dzień – tradycyjne rękodzieło i nowoczesna promocja regionu
Trzeci dzień wyjazdu rozpoczął się w Centrum Koronki Koniakowskiej, gdzie uczestnicy poznali tradycję słynnego rękodzieła z Koniakowa. Koronka koniakowska, tworzona ręcznie z niezwykłą precyzją, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli lokalnej kultury i przykładem umiejętności przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
Ważnym elementem spotkania było szkolenie poświęcone promocji produktów lokalnych i budowaniu marki regionalnej. Szczególną uwagę poświęcono możliwościom wykorzystania nowych technologii, narzędzi cyfrowych oraz mediów społecznościowych. Rozmowy dotyczyły tego, jak łączyć szacunek dla tradycyjnego rzemiosła z nowoczesnymi sposobami docierania do odbiorców, prezentowania lokalnych produktów i budowania ich rozpoznawalności. Była to cenna inspiracja dla osób, które na co dzień dbają o rozwój swoich izb regionalnych i chcą skuteczniej promować dziedzictwo swoich miejscowości.
Ostatnim odwiedzonym miejscem był Beskidzki Dom Zielin „Przytulia” w Brennej. To przestrzeń poświęcona tradycyjnej wiedzy o roślinach, ziołach i ich znaczeniu w życiu dawnych mieszkańców Beskidów. Prezentowane dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe przypomina o bliskiej relacji człowieka z naturą oraz o umiejętnościach, które przez lata były przekazywane w rodzinach i lokalnych społecznościach. Wizyta pozwoliła spojrzeć na dziedzictwo wsi z jeszcze innej perspektywy – jako na połączenie historii, przyrody, codziennych praktyk i wiedzy gromadzonej przez pokolenia.
Wspólna inspiracja do dalszych działań
Trzy dni pełne spotkań, rozmów i odkrywania lokalnych tradycji pokazały, jak różnorodne mogą być sposoby pielęgnowania dziedzictwa kulturowego. Od muzealnych ekspozycji i rekonstrukcji dawnego życia, przez opowieści o wybitnych postaciach i regionalnym rękodziele, aż po wykorzystanie nowoczesnych narzędzi promocji – każde z odwiedzonych miejsc miało własną historię i własny sposób budowania więzi z lokalną społecznością.
Wyjazd był nie tylko okazją do poznania dobrych praktyk, ale również do wzajemnego inspirowania się i wymiany doświadczeń. Zdobyta wiedza może stać się impulsem do rozwijania działalności izb regionalnych w województwie opolskim, wzbogacania ich oferty edukacyjnej oraz jeszcze skuteczniejszego prezentowania bogactwa lokalnych tradycji.
Serdecznie dziękujemy gospodarzom odwiedzonych miejsc za gościnność, otwartość i podzielenie się swoim doświadczeniem. To dzięki ludziom z pasją lokalne dziedzictwo pozostaje żywe, inspiruje i łączy kolejne pokolenia.
Operacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Pomocy Technicznej Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
